Kubra GURSOY. “Gʻaroyib us-sigʻar” devonidagi –gan, -kan vazifadosh fe’l shakllarining soʻz tuzishdagi vazifalari haqida

30.05.2024

N.Hasanov

Kübra GÜRSOY. Garâibü’s-sıgar’da yer alan -gAn/-kAn sıfat fiilinin söz dizimindeki görevleri üzerine. Korkut Ata türkiyat araştirmalari dergisi. Sayı/Issue 13 (Aralık/December 2023), s. 761-770.

Kubro Gursoyning ushbu maqolasi lingvo-poetik tahlil jihatidan muhim bir tadqiqot hisoblanadi. Maqolaning kirish qismida -gan, -kan vazifadosh fe’l shakllarining turk, olmon, ingliz tillaridagi grammatik xususiyatlari bayon etilib, ushbu vazifadosh fe’l shakllarining Chigʻatoy adabiyotida faol qoʻllanilish davriga doir qarashlarga to’xtalingan. Shuningdek, ushbu vazifadosh fe’l shakllarining jumla tuzilishidagi oʻrni, vazifalari borasida ham tadqiqotchining ancha ravshan fikrlarini oʻqish mumkin. Maqolada tadqiqot natijasi oʻlaroq -gan, -kan vazifadosh fe’l shakllarining “Gʻaroyib us-sigʻar”ning 426 ta joyida ishlatilgani va yana bundan ham boshqa bir qancha muhim ma’lumotlar keltirilgan.

Olima maqolada quyidagi adabiyotlardan foydalangan:

1. Akar, A. (2003. -GAn Sıfat-Fiil Eki. Türklük Bilimi Araştırmaları, (14), 103-115.
2. Alî Şîr Nevâyî (2003). Garâibü’s-sıgar. (haz. Günay Kut). Ankara: TDK Yayınları.
3. Banguoğlu, T. (2015). Türkçenin Grameri. Ankara: TDK Yayınları.
4. Coşkun, V. (2000). Özbek Türkçesi Grameri. Ankara: TDK Yayınları.
5. Eckmann, J. (2013). Çağatayca El Kitabı. (çev. Günay Karaağaç). İstanbul: Kesit Yayınları.
6. Eraslan, K. (1980) Eski Türkçede İsim-Fiiller. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
7. Erdal, M. (2004). A Grammar of Old Turkic. Leiden: Brill.
8. Ergin, M. (2013). Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Bayrak Basım Yayım Tanıtım.
9. Ergönenç, D. (2019). Nogay Türkçesi Grameri. Ankara: TDK Yayınları.
10.  Erkan, M. (2015). Kırım Tatar Türkçesi Grameri ve Türkiye Türkçesi Grameri Arasında Bir Karşılaştırma Denemesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(37), 112-129.
11.  Ersoy, H. (2022). Başkurt Türkçesi Grameri. Ankara: TDK Yayınları.
12.  Güner, G. (2013). Kıpçak Türkçesi Grameri, İstanbul: Kesit Yayınları.
13.  Kaşgarlı Mahmud (1985). Divanu Lügati’t-Türk (çev. Besim Atalay). Ankara: TDK Yay.
14.  Kocaoğlu, T. (2006). Karay: The Trakai Dialect. München: Lincom Gmbh.
15.  Korkmaz, Z. (2010). Gramer Terimleri Sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları.
16.  Şahin, H. (2013). Kâşgarlı’dan Günümüze -GAn Eki. VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı, 2013, Ankara: Türk Dili Kurumu, 3963-3970.
17.  Mahmud Bin Ali (2004). Nehcü’l Ferâdis: Cennetlerin Açık Yolu. (haz. Semih Tezcan ve Hamza Zülfikâr). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
18.  Öner, M. (1998). Bugünkü Kıpçak Türkçesi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
19.  Özdemir, S. (2023). Kazak Türkçesinde “-Ğan” Eki İle Yapılan Sıfat-Fiillerin Kullanım Alanları ve Bu Yapıların Türkiye Türkçesine Aktarım. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 7 (2), 1539-1552.
20.  Öztürk, R. (1997). Uygur ve Özbek Türkçelerinde Fiil. Ankara: TDK Yayınları.
21.  Pekacar, Ç. (2007). Kumuk Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, İstanbul: Akçağ Yayınları.
22.  Tavkul, U. (2007). Karaçay- Malkar Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, İstanbul: Akçağ Yayınları.
23.  Toprak, F. (2005). Harezm Türkçesinde Fiil. Ankara.
24.  Turgunbayev, C. (2000). Kırgız Türkçesindeki “-GAn/-GOn” Sıfat-Fiil Ekinin İşlevleri ve Türkiye Türkçesindeki Karşılıkları. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (9), 271.
25.  Uygur, C. V. (2007). Karakalpak Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, İstanbul: Akçağ Yayınları.