Туба Ўнат Чақирўғли. Алишер Навоийнинг соқийномасида тасаввуф излари

29.05.2024

Туба Ўнат Чақирўғли

Tuba ONAT ÇAKIROĞLU. Ali Şir Nevâyî’nin Sâkî-nâme’sinde tasavvufun izleri. Dr. Öğr. Üyesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Eskişehir. Türkbilig dergisi, 2021/42: 273-282.

Iste’dodli olima Tuba Onat Chakiroʻgʻlu  ushbu tadqiqotda avvalo soqiynoma tipidagi asarlarga toʻxtalib, ularning genezisini arab adabiyotidan oʻtgan bir an’ana sifatida belgilaydi. Soʻngra Alisher Navoiyning “Gʻaroyib us-sigʻar”, “Favoyid ul-kibar” devonlari tarkibida uchraydigan hamda masnaviy, tarje’band shaklidagi soqiynomalarini alohida-alohida boʻlimlarga ajratib, ularni tasavvufiy obrazlar jihatidan tahlil etadi.Olima ushbu tadqiqotda quyidagi adabiyotlardan foydalangan:

1. Aksoyak, İ.H. (2016). Hırkayı (Deveyi,Şalvarı) Şaraba Vermek Söyleyişi Üzerine Art-Zamanlı Yöntemle Bir Deneme. 14. yy.'dan 19. yy.'a Anadolu ve Rumeli'de Yazılmış Türkçe Edebî Metinler Üzerine Söylenmemİş Sözler. Ankara: Grafiker Yayınları.
2. Argunşah, M. (2020). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
3. Arslan, M. (2012). Sâkî-nâmeler. İstanbul: Kitabevi.
4. Ayverdi, İ. (2011). Kubbealtı Lugati, Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Yayınları.
5. Canım, R. (1998). Türk Edebiyatında Sâkînâmeler ve İşretnâme. Ankara: Akçağ Yayınları.
6. Canım, R. (2009). Sâkînâme. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt XXXVI, 13-14. ss.). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
7. Dilçin, C. (2018). Yeni Tarama Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
8. Durmuş, T. I. (2021). Şair ve Sultan Osmanlı’da Edebi Himaye, İstanbul: Muhit Kitap.
9. Eckmann, J. (1988). Çağatayca El Kitabı. (Çev. G. Karaağaç). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
10. Eraslan, K. (1993). Çağatay Edebiyatı. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt VIII, 168-176. ss.). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
11.  Hüseyin Kazım Kadri (1928). Türk Lügati. İstanbul: Devlet Matbaası.
12.  İnalcık, H. (2018). Has-bağçede ‘ayş u tarab Nedîmler-Şâîrler-Mutrîbler. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
13.  İpekten, H. (1996). Divan Edebiyatında Edebî Muhitler. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
14.  Kaya, Ö. (1996). Ali Şir Nevâyî Fevâyidü’l-Kiber İnceleme-Karşılaştırmalı Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
15.  Kut, G. (1989). Ali Şir Nevâyî. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt II, 449-453. ss.). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
16.  Kut, G. (2003). Ali Şir Nevâyî Garâ’ibü’s-Sıgar İnceleme-Karşılaştırmalı Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
17.  Levend, A. S. (1965). Ali Şir Nevaî Hayatı, Sanatı ve Kişiliği, C. I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
18.  Levend, A. S. (1966). Ali Şir Nevaî Hayatı, Sanatı ve Kişiliği, C. II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
19.  Levend, A. S. (1988). Türk Edebiyatı Tarihi, C. I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
20.  Sertkaya, O. F. (2004). Osmanlı Şairlerinde Ali Şir Nevayî Tarzı ve Nevayî’ye Anadolu’da
21.  Yazılan Nazireler. Ali Şir Nevâyî’nin 560. Doğum, 500. Ölüm Yıl Dönümlerini Anma
22.  Toplantısı Bildirileri içinde (129-140. ss.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
23.  Uludağ, S. (1995). Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Marifet Yayınları.
24.  Kartal, A. (2017). Baykara Meclislerinden Çırağan Eğlencelerine. Lâlezâr Türk Kültür ve Edebiyatı Üzerine Araştırmalar içinde (13-50. ss.). İstanbul: Doğu Kütüphanesi.