MAQOLALAR

Rubrika tili:

ALL

Barchasi

RUS

Русский

ENG

English

TUR

Türkçe

UZB

O'zbekcha

AZE

Azərbaycan

TJK

Тоҷикӣ

GER

Deutsch

FRC

Français

ALL

Barchasi

Серпил Сўйдан. Алишер Навоийнинг «Лайли ва Мажнун» достонидаги вербал сўзлар.

29.05.2024

Серпил Сўйдан. Алишер Навоийнинг "Лайли ва Мажнун" достонидаги вербал сўзлар.

Serpil SOYDAN. ALÎ ŞÎR NEVÂYÎ’NİN LEYLÎ VÜ MECNÛN MESNEVİSİNDE YER ALAN FİİLİMSİLER. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. Volume 11/4 Winter 2016, p. 845-872.

ХV асрда мумтоз адабиётга асосий тил сифатида чиғатой тилини киритган Алишер Навоийнинг “Хамса” асаридаги “Лайли ва Мажнун” маснавийи 1484 йил ёзилган. Бу асар ўша даврнинг барча лисоний хусусиятларини ўзида мужассам этган. Низомий ва Амир Ҳусравнинг “Лайли ва Мажнун” маснавийларига жавоб тарзида ёзилган бу асар ўттиз саккиз бобдан иборат. Ҳар бир бобда турли сонларда жами уч минг олти юз йигирма икки байт бор. Туркия кутубхоналарида маснавийнинг ўн олти нусхаси бор. Тошкент, Ленинград, Париж ва Лондон кутубхоналарида ҳам нусхалари бор. Тадқиқотда “Лайли ва Мажнун” маснавийсидаги вербал сўзлар текширилди. Чиғатой туркийлари давридаги сўзлар, фойдаланиш услуби ва семантикаси жиҳатидан ўрганилган. Улку Челик томонидан тайёрланган ва турк тил қурумида чоп этилган докторлик диссертациясининг матни асос қилиб олинган. Вербаллар тилга мазмундор куч, бойлик, жонлилик ва ифодалаш имконини беради. Тадқиқотда маснавийдаги феъллар; от феъл, сифат-феъл сарлавҳалари остида тасниф этилган:, қўшимча-феъл ва маъно, ўзак, товуш, шакл хусусиятлари ва ишлатилиши нуқтаи назаридан муҳокама қилиб текширилган.